Stowarzyszenie Przyjaci馧 Bystrzycy K這dzkiej

Historia

  • pi徠ek, 23 listopada 2007
    • Antoni J顤g

       

      Rok 1622 w Hrabstwie K這dzkim przyni鏀 ze sob g喚bokie zmiany. Ferdynand II Habsburg po obj璚iu tronu cesarskiego w Wiedniu, energicznie rozpocz掖 proces rekatolizacji. Przez ponad 90 lat, wcze郾iej katolicka ludno嗆 Ziemi K這dzkiej, poddana by豉 wp造wom reformacji, kt鏎e zreszt cz瘰to prowadzi造 do konfrontacji wyznawc闚 Lutrai katolik闚. Absolutystyczne rz康y Habsburg闚 wymaga造 jednej religii pa雟twowej – katolicyzmu. W Hrabstwie K這dzkim nast徙i豉 stopniowa wymiana elit, wi瘯szo嗆 starych rod闚 zast徙i造 pos逝szne cesarzowirody katolickie mi.Althan闚, Herberstein闚 czy Magnis闚. Kolejnym narz璠ziem do walki z protestantyzmem w r瘯ach Ferdynanda II stali si jezuici, kt鏎zy powr鏂ili do K這dzka w roku 1624, tj. sze嗆 lat po ich wyw豉szczeniu i wygnaniu.

      Pomimo prowadzonej na szerok skal restauracji katolicyzmu w鈔鏚 ludu szerzy造 si zabobony, polowania na czarownice a wszelkie nieszcz窷cia czy naturalne katastrofy przypisywano diab逝, kt鏎y by r闚nie uto窺amiany z reformacj. Pomocy szukano przede wszystkim w ko軼iele, powszechnym sta造 si kulty 鈍i皻ych w szczeg鏊no軼i tych chroni帷ych przed 篡wio豉mi jak 鈍. Florian, 鈍. Ksawery, 鈍. Roch, 鈍. Karol Boromeusz czy 鈍. Jan Nepomucen. R闚nie popularnym sta si kult Matki Bo瞠j zw豉szcza jako Immaculaty tak bardzo zwalczany przez reformacj. W Hrabstwie K這dzkim rozpocz掖 si swoistego rodzaju, jakby鄉y obecnie to nazwali „bum budowlany”. Powsta這 w tym czasie wiele fundacji wotywnych, o篡wiano stare miejsca pielgrzymkowe takie jak Wambierzyce, gdzie dzi瘯i staraniom Paschasiusa von Osterberga powsta豉 „奸御ka Jerozolima”. W Bystrzycy powsta造 w owym czasie przede wszystkim kolumna Tr鎩cy 鈍. oraz kaplica 鈍. Ksawerego. Pierwsza z wymienionych fundacji powsta w 1736 r. a jej fundatorem by bystrzycki radny Kasper Rudolf Kleinwachter. Wykonawc tej瞠 kolumny by pochodz帷y z po逝dniowych Niemiec Anton Jrg.

      Pojawia si on na kartach dziej闚 z pocz徠kiem XVIII wieku jako jeden z rze嬌iarzy (豉c. statuarius) zatrudnionych przez kamienieckich cysters闚. Jrg pocz徠kowo dzia豉 jako podwykonawca na zlecenie Jana Krzysztofa K霵igera, dzia豉j帷ego w Kamie鎍u w latach 1701-1712. W tym okresie powsta造 mi. rze嬌y wie鎍z帷e fasad ko軼io豉 cysters闚 p.w. NMP (1705), rze嬌y 鈍. 鈍. Floriana i Nepomucena na mo軼ie wiod帷ym do ko軼io豉 p. w. NMP (1705), figury o速arzowe Bernarda i Benedykta (1708) tego ko軼io豉, figura 鈍. Floriana w Topoli (1702-1704) oraz o速arz ko軼io豉 鈍. Anny w Zi瑿icach (1704-5), pierwotnie w ko軼iele pielgrzymkowym w Bardzie, w 1715 r. odsprzedany i przeniesiony do Zi瑿ic. Po wyje寮zie K霵igera do Wroc豉wia, Jrg pozostaje w Kamie鎍u a jego nazwisko staje si coraz bardziej znane. Wychodz帷e spod jego d逝ta b康 spod d逝ta jego pracownik闚 rze嬌y zdobi rynki miast i ko軼io造 na Dolnym 奸御ku oraz 奸御ku Opolskim. W najbardziej p這dnym jak si wydaje okresie jego tw鏎czo軼i po przenosinach do Nysyw 1732 r., powstaje kolumna Tr鎩cy 安. w 字emie (1731), kolumna Maryjna w Otmuchowie (1734-5), kolumna Tr鎩cy 安. w Kamie鎍u Z帳kowickim (1735) oraz kolumna Maryjnaw G逝bczycach (1738). Jrg kojarzony przede wszystkim z rze嬌ami wykonywanymiw piaskowcu rze嬌i r闚nie w drewnie. Z du瞠j ilo軼i przypisywanych mu rze嬌 niestety nieliczne tylko mo積a uzna pewnikiem za jego rze嬌y. Jedn z nielicznych jest rze嬌a 安. Marcina w Jasienicy Dolnej (ok. 1750).

      Antoni Jrg jak wcze郾iej wspomnia貫m swoja tw鏎czo嗆 zaznaczy r闚niew naszym mie軼ie. Jego autorstwa jest kolumna Tr鎩cy 安. w bystrzyckim rynku (1736) oraz najprawdopodobniej kolumna Maryjna (1710) stoj帷a u zbiegu ulic Sienkiewicza i Okrzei. Kolumna Tr鎩cy 安. jest figur wotywn, kt鏎ej pierwowzorem jest pomnik Tr鎩cy 安.w Wiedniu (1679) Ludovico Ottavio Burnaciniego (1636 - 1707) dar cesarza Leopolda I za uwolnienie miasta od zarazy. Jrg jako ju uznany rze嬌iarz zlecenie na wykonanie Bystrzyckiej kolumny dosta najprawdopodobniej za po鈔ednictwem pochodz帷ychz Bystrzycy zakonnik闚 klasztoru kamienieckiego Franza Rautenstraucha oraz Roberta Kleinwachtera, zapewne spokrewnionego z fundatorem. Kolumna b璠帷a wotem za ocalenie miasta od po瘸ru, jest tr鎩kondygnacyjna. Na osi pierwszej kondygnacji widzimy Micha豉 Anio豉 pokonuj帷ego smoka, powy瞠j Mari Immaculat, kt鏎ej walka z szatanem symbolizuje walk z reformacj, trzecia kondygnacja to przedstawienie Tr鎩cy 安., tronuj帷y ojciec, baranek bo篡 (syn bo篡) oraz go喚bica (duch 鈍i皻y). Na balustradzie pierwszej kondygnacji znajduj si trzej 鈍i璚i 鈍. Florian, 鈍. Jan Nepomucen oraz 鈍. Ksawery z kolei na drugiej kondygnacji widniej rze嬌y 鈍. 鈍. Anny, 鈍. J霩efa i 鈍. Joachima. Bystrzycka Tr鎩ca zosta豉 kilkukrotnie poddana renowacji i konserwacji. Gruntownej renowacji dokona w 1855 r. na zlecenie Franciszka Tischbauera Aleksy Ziliach, w latach 1900 - 1902 konserwacji kolumny podj掖 si niejaki Eisenber ze Strzelina a w ostatnich latach przy zabytku pracowa Karl Heinz-Ludwig, przywracaj帷 jej wiele z czasem podniszczonych czy zaginionych detali.

      Tw鏎czo嗆 Antoniego Jrg w latach 40 i 50 XVIII w. nie jest szerzej znana, najprawdopodobniej sprawowa funkcj rze嬌iarza miejskiego w Nysie gdzie zmar w 1758 r. W tym czasie r闚nie zmieni豉 si sytuacja Ziemi K這dzkiej. 妃ier cesarza Karola VI Habsburga przynios豉 walki o sukcesje austriack. Roszczenie do Hrabstwa K這dzkiego wysun瘭i Prusacy, rozpocz窸y si wojny 郵御kie, ziemia k這dzka przesz豉 w ich wyniku pod panowanie Pruskie, ale to ju zupe軟ie inna historia.

      Bibliografia
      K. Bartnik, Bystrzyca K這dzka. 奸御k w zabytkach sztuki, Wroc豉w 1992.
      A.Herzig, M. Ruchniewicz, Dzieje Ziemi K這dzkiej, Hamburg – Wroc豉w 2006.
      Zabytki Sztuki w Polsce. 奸御k, pod red. E. Badstubner, G. Grajewski, D. Popp, A. Tomaszewski, D. von Winterfeld, Warszawa 2006.
      R. Nowak, Rze嬌a 奸御ka XVI-XVIII w. Katalog zbior闚, Wroc豉w 1994.

       

       

      Fasadako軼io豉p. w. NMP w Kamie鎍u Z帳kowickim. foto G. Naumowicz.

      安i皻y Florian, Kamieniec Z彗owicki. foto G. Naumowicz.

       

      Kolumna Tr鎩cy 安. Ludovico Ottavio Burnaciniego w Wiedniu, 穋鏚這: www.stadt-wien.at, Gerhard Frey.

      Kolumna Tr鎩cy 安. w Bystrzycy K這dzkiej, foto A. Rusak.

       

      Kolumna Maryjna w Bystrzycy K這dzkiej, foto A. Rusak.

      Kolumna Maryjna w Otmuchowie, 穋鏚這 www.otmuch闚.info

      Rze瘺a 安. Marcina z Ko軼io豉 w Jasienicy Dolnej, IS PAN Warszawa, J. K喚bowski.

       

      Grzegorz Naumowicz

       

      Szczeg馧y wpisu

      Komentarze:
      (1) Poka komentarze do wpisu „Antoni J顤g”
      Tagi:
      brak
      Kategoria:
      Autor(ka):
      spbk
      Czas publikacji:
      pi徠ek, 23 listopada 2007 12:25
  • 鈔oda, 17 pa寮ziernika 2007
    • Kawa貫k powojennej historii Bystrzycy cd.

      Poni瞠j tekst listu, o kt鏎ym wwcze郾iejszym wpisie m闚i Janusz Kobry.

       

      Zaginiony symbol powojennych czas闚 w Kotlinie K這dzkiej

      Starsi mieszka鎍y Bystrzycy K這dzkiej pami皻aj bystrzycki plac Wolno軼i sprzed remontu w latach 70. Zdobi豉 go w闚czas r璚znie kuta balustrada. Wykona j w roku 1953 mistrz kowalski Jan Liwacz, wraz z synami Julianem i Kazimierzem. W czasie remontu balustrada zosta豉 zdemontowana, zachowa si tylko jej fragment przy figurze 鈍. Tr鎩cy. Wtedy te wykonano now - z p豉skownik闚, kt鏎a straszy nas do dzisiaj.

      Jan Liwacz urodzi si w Dukli, kowalstwem zajmowa si od czternastego roku 篡cia. W pa寮zierniku 1939 roku zosta aresztowany za przynale積o嗆 do PPS. Przebywa w wi瞛ieniach w Sanoku, Kro郾ie, w Krakowie na Montelupich oraz w Wi郾iczu Nowym.

      20 czerwca 1940 r. zosta osadzony w KL Auschwitz. Otrzyma tam nr 1010. Trafi do obozowych warsztat闚 i tam pracowa w ku幡i. Na polecenie komendanta obozu Auschwitz-Birkenau Rudolfa Hessa wykona bram wjazdow do obozu z napisem „ARBEIT MACHT FREI”. Odwr鏂i jednak liter „B” tak, 瞠 wi瘯szy brzuszek znalaz si u g鏎y. „To pewnego rodzaju z這郵iwo嗆, kt鏎a da豉 nam ma陰 satysfakcj.” – wspomina po latach.

      Jego liczne prace znajduj si w Muzeum Auschwitz-Birkenau. W grudniu 1944 roku zosta ewakuowany do KL Mauthausen. Po wojnie przyjecha do Bystrzycy. Pracowa w ku幡i nale膨cej w闚czas do rodziny Paula Wolfa. Na emeryturze uczy kowalstwa artystycznego m這dzie z bystrzyckiej szko造 zawodowej. Zmar w Bystrzycy K這dzkiej i tu jest pochowany.

      Balustrada na rynku by豉 jego darem dla miasta. Warto, by ten dar powr鏂i na Rynek. Cieszymy si, 瞠 w豉dze miasta chc odzyska ten cenny dla miasta zabytek – symbol powojennych czas闚.

      Na szcz窷cie wiadomo, gdzie si ona znajduje. Balustrada zosta豉 zamontowana jako p這t wok馧 domu w pobli簑 Bystrzycy.

      Karl-Heinz Ludwig

      Janusz Kobry

      Tekst ukaza si w S這wie Polskim Gazecie Wroc豉wskiejz 15 pa寮ziernika na stronie 24.

      Na zdj璚iu barierka w obecnym stanie i na obecnym miejscu.

      Grzegorz Naumowicz

      Szczeg馧y wpisu

      Komentarze:
      (0)
      Tagi:
      brak
      Kategoria:
      Autor(ka):
      spbk
      Czas publikacji:
      鈔oda, 17 pa寮ziernika 2007 21:50
  • wtorek, 27 lutego 2007
    • Malowid豉

      Chyba ka盥y kto mieszka na bystrzyckim rynku i cho troch zna jego tajemnice (kamienice;) widzia malowid豉 軼ienne w bramie nr 4. Chodz帷 po zau趾ach naszych kamieniczek mo積a natkn望 si nawiele ciekawych detali architektonicznych, sztukatorskich czy wys逝cha historyjek opowiadanych przez mieszka鎍闚. Nieraz, a dziw bierze,jak Ci ludzie wiele wiedz o przesz這軼i swoich kamienic i ich lokator闚. "Przed wojn mieszka tutaj aptekarz. Do apteki kt鏎a znajdowa豉 si na parterze wchodzi這 si przez przedsionek, po obu jego stronach, we wn瘯ach, znajdowa造 si bogato zdobione,uj皻e w d瑿inie lustra. Niestety, ludzie nie doceniali tego co zostawili po sobie Niemcy, przysz豉 zima, nie by這 czym pali w piecu, luster ju dawno nie by這 wi璚 ramy spalono." Tak opowiada napotkany mieszkaniec, z pewno軼i nie pami皻aj帷y tych wydarze, 40 - letni m篹czyzna, w jego g這sie s造cha sentyment do minionych czas闚. Ma szcz窷cie, mieszka w pi瘯nej secesyjnej kamienicy. Podobnie mieszka鎍y owej wspomnianej ju wcze郾iej "czw鏎ki", mog na co dzie obcowaz budynkiem z "dusz". Na jego klatce schodowej znajduj si XIX wieczne malowid豉 na軼ienne przedstawiaj帷e Bystrzyc z przed ponad 150 lat. Panorama miasta oraz widok ratusza powsta造 wcze郾iej, od ostatniego z dzie,ukazuj帷ego wie輳 w鎩tostwa oraz wie輳 ratusza. Niestetyjak do tej pory nikt nie zaj掖 si powa積ie kwesti ich pochodzenia, autorstwa i historii z nimi zwi您anej. To co wiemy o nich, wnioskujemy z tego co obrazuj, oraz z dokumentacji, kt鏎a zosta豉 wykonanaw czasie prac konserwatorskich przeprowadzonych w roku 2001.

      Spr鏏ujmy si pobawi i przynajmniej spr鏏owa zaw瞛i okres w jakim powsta造 owe dzie豉. Znaj帷 rysunki Wernera z 1739 r. przedstawiaj帷e闚czesn Bystrzyc oraz kolejne przebudowy ratusza, mo瞠my datowa powstanie dw鏂h malowide (zdj璚ia nr 1 i 2) na pierwsz po這w wieku XIX.Obydwa przedstawiaj bystrzycki ratusz przed po瘸rami 1756, 1758 oraz 1800 roku. Po瘸r z prze這mu wiek闚 strawi wie輳 ratuszow, kt鏎a w nast瘼stwie uzyska豉 bardziej strzelisty wygl康. Natomiast budynek, kt鏎y przylega do ratusza, a raczej by jego integralna cz窷ci, w zwi您ku z odbudow siedziby miejskich rajc闚, po owym po瘸rze, utraci sygnaturk, kt鏎ej to nie mamy co na dzie豉ch szuka. Kolejnym ciekawym i pomocnym szczeg馧em jest widoczna na panoramicznym malowidle tzw. brama nowa, kt鏎a to zosta豉 rozebrana w latach 1842 – 1843, z kolei ratusz w formie w jakiej jest przedstawiony na tych malowid豉ch przetrwa do przebudowy w latach 1853 – 54. Mo積a zatem powiedzie z du膨 doz prawdopodobie雟twa, 瞠 dwa z trzech malowide 軼iennych kamienicy Nr 4 powsta造 pomi璠zy przed 1842 rokiem a po roku 1800. Trzecie, przedstawiaj帷e przebudowany ju ratusz malowid這, powsta這 w p騧niejszym okresie a jego autorem by inny artysta. Powsta這 ono po roku 1854, by mo瞠 nawet na pocz徠ku wieku XX-go. Przy dok豉dnym przyjrzeniu si 3 zdj璚iu zauwa篡my, 瞠 na wie篡 ratusza jest co zamontowane czy瘺y przeka幡ik radiowy ?? Pytanie brzmi kiedy w Bystrzycy za這穎no nadajnik radiowy ?

      Aby temat malowide bramy Nr 4 rozwin望 potrzebna jest 禦udna kwerenda w Gabinecie 奸御ko - ㄆ篡ckim Uniwersytetu Wroc豉wskiego, mo瞠 co uda si znale潭 w bibliotece Muzeum Ziemi K這dzkiej, czas poka瞠. W miar wolnego czasu b璠 stara si zg喚bi sekrety czw鏎ki, o wynikach oczywi軼ie poinformuj.

      zdj璚ie nr 2

      zdj璚ie nr 2

      zdj璚ie nr 1

      zdj璚ie nr 1

      zdj璚ie nr 3

      zdj璚ie nr 3

      Grzegorz Naumowicz

      Szczeg馧y wpisu

      Komentarze:
      (0)
      Tagi:
      brak
      Kategoria:
      Autor(ka):
      spbk
      Czas publikacji:
      wtorek, 27 lutego 2007 15:17
  • pi徠ek, 16 lutego 2007
  • czwartek, 30 listopada 2006
    • Troch z naszej historii:

      27 czerwca 2006 r.

      Zebranie za這篡cielskie Stowarzyszenia Przyjaci馧 Bystrzycy K這dzkiej. Uczestniczy這 w nim 18 os鏏. Wybrali鄉y wtedy Komitet za這篡cielski w sk豉dzie:

      1. Kornelia Wenc-Szumigalska

      2. Krystian S璕a

      3. Grzegorz Naumowicz

      25 lipca 2006 r.

      S康 Rejonowy dla Wroc豉wia-Fabrycznej we Wroc豉wiu, IX Wydzia Gospodarczy Krajowego Rejestru S康owego dokonuje wpisu do Krajowego Rejestru S康owego pod numerem KRS 0000261023 Stowarzyszenie Przyjaci馧 Bystrzycy K這dzkiej

      10 sierpnia 2006 r.

      I zebranie Walnego Zgromadzenia Cz這nk闚 Stowarzyszenia Przyjaci馧 Bystrzycy K這dzkiej.

      Podj瘭i鄉y wtedy uchwa造 w sprawie wyboru zarz康u i komisji rewizyjnej.

      W sk豉d zarz康u weszli:

      1. Grzegorz Naumowicz – prezes

      2. Andrzej Wzi徠ek – wiceprezes

      3. Kornelia Wenc-Szumigalska – sekretarz

      4. Krystian S璕a - skarbnik

      5. Andrzej Rusak – cz這nek zarz康u

      W sk豉d komisji rewizyjnej weszli:

      1. Jan Rusak – przewodnicz帷y

      2. Henryka Szczepanowska – wiceprzewodnicz帷y

      3. Wojciech Gom馧ka – cz這nek komisji

      3 pa寮ziernika 2006 r.

      S康 Rejonowy dla Wroc豉wia-Fabrycznej we Wroc豉wiu, IX Wydzia Gospodarczy Krajowego Rejestru S康owego dokonuje wpisu cz這nk闚 zarz康u i komisji rewizyjnej

      w Krajowym Rejestrze S康owym.

      Od tej pory mo瞠my ju dzia豉 formalnie jako stowarzyszenie.

      Szczeg馧y wpisu

      Komentarze:
      (0)
      Tagi:
      brak
      Kategoria:
      Autor(ka):
      spbk
      Czas publikacji:
      czwartek, 30 listopada 2006 16:06

Kalendarz

Grudzie 2018

Pn Wt Cz Pt So Nd
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

Wyszukiwarka

Kana informacyjny

Darmowy licznik odwiedzin